tentera skar mujahidin afghan

Perkataan 'taliban' sering saja diungkap sebagai satu gerakan yang membawa nada negatif serta sering dikaitkan dengan keganasan.

Dikenakan pada mana-mana pihak atau sesiapa saja yang kebiasaannya Muslim yang dilihat mempunyai pegangan keras terhadap perkara-perkara tertentu - 'taliban' menjadi cacian banyak pihak yang sebenarnya langsung tidak memahami apa yang mereka ucapkan.

taliban sejarah gerakan asal usul

Persoalannya, benarkah Taliban selari dengan keganasan atau hanya sekadar satu salah faham yang sengaja diperbesarkan? Jom kita rungkaikan serba sedikit sejarah awal penubuhan gerakan Taliban.

Apa itu Taliban?

kumpulan mujahidin

Banyak pihak menyebut nama Taliban tanpa memahami maknanya. 'Taliban' sebenarnya membawa maksud sekumpulan pelajar, menggabungkan perkataan Arab 'talib' dengan imbuhan 'an' yang diambil daripada dialek Parsi/Pashtun.

Gerakan ini dinamakan sedemikian rupa kerana peringkat awal permulaannya, selain daripada disertai kumpulan penentang Mujahid, gerakan ini turut menerima penyertaan ribuan 'pelajar-pelajar madrasah' yang terletak di sekitar Afghanistan dan Pakistan. Jadi nama 'taliban' atau 'pelajar' lekat sangat sinonim untuk menggambarkan perjuangan mereka.

Sejarah Afghanistan yang malang

mujahidin tentera

Berikutan pendudukan Kesatuan Soviet ke atas negara mereka, kumpulan-kumpulan Mujahid; pejuang-pejuang bebas yang mahu membebaskan negara mereka mendapat dana bantuan daripada negara-negara anti Soviet dan juga Pakistan dalam  melancarkan pemberontakan ke atas kerajaan Kesatuan Soviet.

Kesatuan Soviet mula menduduki Afghanistan selepas berlakunya perang saudara di antara ahli-ahli Parti Demokratik Afghanistan atau PDPA, sebuah parti komunis yang sangat rapat dengan kerajaan Soviet. PDPA membentuk kerajaan selepas merampas kuasa melalui satu insiden pembunuhan mengorbankan Presiden Afghanistan pertama, Daoud Khan pada tahun 1978.

Daoud Khan dibunuh oleh anggota PDPA selepas Daoud mengumumkan pengharaman parti PDPA bagi menghilangkan ancaman ke atas kerajaan, yang dilihat mahu melakukan pemberontakan. Ini menyebabkan ahli PDPA dengan bantuan anggota tentera pro PDPA membunuh Daoud, pengikut setianya serta ahli keluarganya. Ini menyebabkan Kabul, ibu negara Afghanistan jatuh ke tangan PDPA.

Bagaimanapun, pergelutan kuasa di antara ahli-ahli PDPA mula berlaku selepas pembunuhan Daoud Khan. Ini memberi peluang kepada kerajaan Soviet untuk campur tangan bagi meredakan ketegangan.

Pemimpin tertinggi PDPA bernama Hafizullah Amin digempur dan dibunuh dalam satu operasi pada bulan Disember 1979 digantikan dengan Babrak Karmal, salah seorang bekas pengasas PDPA yang mesra Soviet diangkat sebagai Presiden baru Afghanistan.

Pemberontakan melawan pengaruh Soviet

pejuang menaiki lori

Berikutan perlantikan Babrak yang didakwa hanya boneka Soviet, kerajaan Soviet dilihat mempunyai pengaruh yang sangat besar dalam membentuk sistem kerajaan Afghanistan. Ini menyebabkan negara-negara kuasa besar dunia yang anti Kesatuan Soviet mula mencari jalan mengurangkan pengaruh Kesatuan Soviet ke atas negara tersebut.

Gerakan mujahid memulakan jihad hanya secara kecil-kecilan, melancarkan serangan ke atas kerajaan Babrak Kamal. Mendapat bantuan dana daripada Pakistan serta agensi perisikan CIA Amerika Syarikat, kumpulan mujahid mula memperolehi kelengkapan perang yang lebih baik.

Babrak Kamal akhirnya dijatuhkan sendiri oleh Kesatuan Soviet selepas Soviet melihat Babrak gagal mentadbir negaranya dengan baik, digantikan dengan Mohammad Najibullah, seorang lagi bekas pemimpin PDPA yang mempunyai reputasi tinggi di kalangan pemimpin kerajaan Soviet pada tahun 1986.

Selepas berjaya menyingkirkan pengaruh Babrak Kamal sepenuhnya daripada kerajaan beliau, Najibullah mula menggerakkan siri rundingan bagi menghentikan pertempuran yang masih berlaku di antara kerajaan beliau dengan gerakan Mujahid. Beberapa perubahan yang diperkenalkan seperti reformasi ekonomi, pengisytiharan Islam sebagai agama rasmi dan usaha rundingan dengan kumpulan Mujahid dimulakan dengan lebih kerap.

Walau bagaimanapun kejatuhan Kesatuan Soviet menyebabkan Najibullah hilang sokongan negara berkuasa besar. Tanpa bantuan luar, Najibullah mengumumkan perletakan jawatannya sebagai Presiden Afghanistan pada tahun 1992 dan ini menyebabkan Afghanistan tidak lagi mempunyai kerajaannya sendiri.

Kebangkitan Taliban

mullah omar wajah taliban

Ekoran wujudnya vakum kuasa pemerintahan, kumpulan-kumpulan Mujahid yang sebelum ini bersatu menentang pencerobohan mula berkelahi sesama mereka dalam merebut kuasa dan wilayah masing-masing.

Beberapa penambahbaikan ekonomi yang diperkenalkan Najibullah, lenyap selepas wilayah-wilayah di Afghanistan mula dikawal pelbagai kumpulan-kumpulan Mujahid yang berebut kuasa. Ini menyebabkan sokongan  dana daripada luar seperti yang diperolehi mereka sebelum itu daripada CIA dan Pakistan mula dihentikan, memaksa kumpulan Mujahid yang banyak ini mencari sumber dana lain.

Bagi mendapatkan dana, kumpulan-kumpulan ini mula memperkenalkan langkah-langkah ketat seperti melakukan sekatan ke atas jalan raya utama di dalam wilayah kawalan mereka, bagi mendapatkan bayaran tol serta memeras ugut penduduk di kawasan mereka.

Kelompok Mujahid yang tidak bersetuju dengan apa yang telah berlaku kembali meneruskan pengajian mereka di madrasah dan tidak mencampuri pertelagahan yang berlaku hampir dua tahun. Sekitar tahun 1994, satu gerakan yang diketuai oleh Mohammad Omar atau lebih dikenali dengan nama Mullah Omar menjadi terkenal di kalangan masyarakat Afghanistan kerana mereka dikatakan mahu membawa perubahan dan menyatukan masyarakat Afghanistan yang berpecah-belah.

Mullah Omar merupakan salah seorang anggota gerakan Mujahid yang terlibat dalam peperangan sejak bermulanya pendudukan Soviet. Dia memainkan peranan besar  mahu memulakan usaha menyatukan kembali masyarakatnya yang sudah berpecah belah, berhasrat ingin mengembalikan keamanan pada negara mereka, melindungi kedudukan Islam di negara mereka serta mahu memperkenalkan undang-undang syariah.

Taliban menguasai Afghanistan

mullah omar gambar

Tidak mahu terus terlibat dalam pergelutan yang berlaku di kalangan bekas rakan seperjuangannya, Mullah Omar memulakan gerakan Taliban pada tahun 1994, disokong oleh kumpulan awal 50 orang pelajar yang mahukan perubahan. Gerakan itu tidak perlu menunggu lama untuk mendapat sokongan kelompok pelajar lain. Jumlah keahlian mereka bertambah mendadak sehingga mencecah belasan ribu tidak sampai dalam tempoh sebulan.

Berikutan jumlah keanggotaan yang semakin ramai serta momentum gerakan yang nyata makin kuat, Taliban mula memasuki Kandahar pada penghujung tahun 1994, berjaya membebaskan bandar tersebut daripada pergolakan. Usaha untuk mengambil alih sepenuhnya kerajaan Afghanistan seterusnya menyatukan masyarakat mereka diteruskan. Dua tahun kemudian, pada bulan September 1996 - ibu negara Kabul berjaya mereka tawan daripada pemerintahan Presiden Burhanuddin Rabbani.

Berikutan kejayaan menawan hampir 90 peratus wilayah di Afghanistan, Mullah Omar dan gerakan Taliban memperkenalkan beberapa undang-undang yang mengubah cara hidup mereka. Muzik mula diharamkan dan golongan wanita tidak lagi dibenarkan berada di tempat awam. Sistem cukai dan zakat diperkenalkan. Kerajaan berorientasikan Taliban ditubuhkan dan negara Afghanistan diberikan nama rasmi 'Emirat Islam Afghanistan' dengan Mullah Omar memegang jawatan sebagai Amirul Mukminin.

Kerajaan Afghanistan di bawah pemerintahan Mullah Omar berjaya menstabilkan kawasan tersebut. Walaupun begitu, ketika pemerintahan mereka hanya tiga buah negara mengiktiraf kerajaan tersebut iaitu Arab Saudi, Emiriyah Arab Bersatu dan juga Pakistan.

Bagaimanapun, Mullah Omar tidak dapat bertahan lama memegang kuasa.

Melindungi Osama bin Laden

osama laden senyum

Osama bin Laden yang ketika itu diburu kerajaan Amerika Syarikat melakukan perjanjian dengan Mullah Omar, membolehkan Osama mendapatkan perlindungan di negara tersebut - dengan syarat Osama menghentikan sebarang bentuk serangan ke atas Amerika Syarikat.

Bagaimanapun, insiden pengeboman kedutaan Amerika Syarikat di Afrika Timur yang didakwa didalangi Osama dan al-Qaeda pada tahun 1998 -  menyebabkan konflik di antara mereka berdua. Walaupun begitu, Afghanistan tetap memberikan perlindungan kepada Osama sehinggalah terjadinya insiden 11 September 2001, di mana al-Qaeda didakwa menyebabkan keruntuhan menara World Trade Centre, New York.

Keengganan kerajaan Taliban Afghanistan menyerahkan Osama bin Laden pada Amerika Syarikat serta terus membenarkan individu pemimpin Al-Qaeda berlindung di negara mereka, menyebabkan Presiden Amerika Syarikat, George W. Bush mengisytiharkan kerajaan Taliban sebagai musuh mereka.

Operation Enduring Freedom

operation enduring freedom

Mempunyai alasan untuk menceroboh masuk, Amerika Syarikat mendesak PBB meluluskan kempen anti keganasan mereka ke atas Afghanistan, walaupun jurucakap Taliban menafikan penglibatan Osama bin Laden dalam serangan tersebut. Kerajaan Afghanistan juga dituduh berusaha melindungi pengganas apabila mengenakan syarat sebarang perbicaraan yang mahu dilakukan ke atas Osama, perlu dilakukan di Afghanistan sekiranya mahu mereka menyerahkan Osama bin Laden.

Pada 7 Oktober, tidak sampai sebulan selepas insiden di World Trade Centre, Amerika Syarikat memulakan serangan ke atas Afghanistan dengan kerjasama United Kingdom dalam operasi yang dilabelkan sebagai 'Enduring Freedom.'

Mendapat bantuan beberapa kumpulan militia anti Taliban yang berpusat di utara Afghanistan, kumpulan tentera itu berjaya menawan Kabul tidak lama selepas itu. Rumah Mullah Omar dibom peluru jarak jauh, mengorbankan anaknya yang berumur 10 tahun serta seorang pakciknya.

Mullah Omar yang cedera teruk berjaya menyelamatkan diri, menghilangkan diri tidak dapat dipastikan di mana dia bersembunyi. Hanya pada tahun 2015, kerajaan Afghanistan mengumumkan Mullah Omar, pengasas gerakan Taliban disahkan meninggal dunia pada tahun 2013. Gerakan kecil yang bermula dengan 50 orang pelajar bergelar Taliban pula terus aktif cuba merampas semula wilayah yang didakwa milik mereka sehingga kini.

Terdapat banyak percanggahan serta khabar angin berkenaan kedudukan pusara Mullah Omar dengan perbincangan berkenaan punca kematiannya serta lokasi di mana dia bersembunyi selama hampir 15 tahun, terus berlaku di kalangan pengkaji gerakan ini.

Begitulah serba sedikit kisah bagaimana gerakan Taliban bermula.


tags :, , , , , , , , , , , , , ,



Hakcipta iluminasi.com (2017)