orang jahai keluarga

Orang asal atau istilah lama 'orang asli' merupakan kumpulan etnik, bangsa atau suku yang telah menetap di Malaysia sejak sekian lama. mengamalkan bahasa, pengetahuan dan kepercayaan yang unik, berbeza dengan apa yang kita amalkan seharian.

Populasi orang, penduduk atau masyarakat asal di negara kita sebenarnya meningkat tahun ke tahun, dengan rekod pada tahun 1991 mencatatkan jumlah peningkatan tertinggi dalam tempoh berpuluh tahun, sejak kali pertama direkodkan pada tahun 1947. Walaupun begitu, rekod yang dilaporkan pada tahun 2016 mendapati jumlah mereka hanyalah sekitar 178,197 orang keseluruhannya meliputi hanya 0.6% daripada keseluruhan populasi negara kita.

Sudah banyak perubahan berlaku melibatkan masyarakat orang asal, seterusnya mengubah banyak elemen dalam kehidupan kita dan kisah-kisah berkenaan golongan ini kerap kali dilaporkan di dalam media. Namun tak ramai yang benar-benar memahami kedudukan mereka dalam masyarakat kita. Jom kita belajar!

Realiti hidup orang asal

orang asli ukir patung

Di negeri manakah populasi paling ramai orang asal ditemui? Dua negeri yang mencatatkan populasi orang asal paling ramai adalah Pahang dan Perak, sementara dua yang paling sedikit adalah Perlis dan Pulau Pinang.

Setiap negeri pula mencatatkan suku etnik orang asal yang berbeza-beza mengikut taburan geografi, kebiasaannya setiap satu suku etnik memilih untuk kekal di kalangan kelompok serupa di antara mereka, menyebabkan wujud pola populasi yang sekata apabila dipetakan kedudukan setiap etnik.

Dalam laporan tahun 2010, didapati seramai 76.9% orang asal berada di bawah kadar kemiskinan, dengan 35.2% daripada jumlah keseluruhan dianggap miskin tegar. Kadar ini jauh mendahului kadar kemiskinan negara kita iaitu 1.4% sahaja.

Kadar kelahiran mereka juga agak rendah, disebabkan oleh kes-kes kematian kelahiran yang tinggi pada kadar 51.7 kematian untuk setiap 1,000 kelahiran, jauh lebih tinggi berbanding kadar kebangsaan iaitu 8.9 kematian untuk kadar kelahiran serupa.

Mereka tinggal didalam 869 kampung di seluruh negara, dengan hanya 2% berada berdekatan pekan atau bandar. Selebihnya terletak di bahagian pinggir desa dan 37% daripada semua jumlah kampung yang ditemui, terletak di kawasan pedalaman yang sukar untuk diakses.

Hubungan orang asal dengan orang Melayu zaman dahulu

anak orang asal asli

Di negara kita, kajian berkenaan keturunan dan susur galur orang asal hanya mula diperkenalkan sekitar tahun 1960-an. Daripada pengenalan itulah, kita lebih mudah mempelajari kategori masyarakat orang asal yang ada di negara kita.

Secara amnya, di negara kita wujud 3 kelompok besar orang asal iaitu orang Senoi, orang Melayu asal dan orang Negrito atau Semang. Orang Senoi merupakan kumpulan terbesar dalam 3 kategori ini dengan orang Semang merupakan kumpulan paling kecil.

Setiap kumpulan ini pula boleh dipecahkan kepada beberapa sub-etnik yang lebih kecil, mengikut pecahan kumpulan atau corak hidup yang mereka amalkan. Kehidupan mereka pula berbeza mengikut lokasi di mana mereka tinggal, sama ada di hutan, tepi sungai atau di kawasan pinggir pantai.

Sebenarnya, penemuan-penemuan sejarah telah menunjukkan wujudnya hubungan di antara masyarakat Melayu zaman dahulu dengan orang asal sejak tahun ke-5 lagi. Ini dibuktikan dengan proses perdagangan atau pertukaran yang berlaku di kalangan kedua-dua kelompok masyarakat, dengan masyarakat Melayu memberikan garam, pisau dan peralatan pertukangan besi seperti kapak dan orang asal memberikan barangan hutan yang mereka kutip atau buru.

Bagaimanapun, ekoran daripada ketiadaan proses asimilasi yang berlaku besar-besaran di antara dua kelompok masyarakat berbeza itu, orang asal terus berjaya mengekalkan kehidupan yang telah mereka jalani sekian lama, tanpa perlu melalui perubahan besar dari segi corak hidup dan kepercayaan.

Senoi - kelompok terbesar orang asal

suku kaum etnik terlama di malaysia mah meri senoi 923

Kredit foto sepenuhnya kepada LanizamPhoto

Istilah 'senoi' diambil daripada perkataan etnik Semai atau Temiar 'sen-oi' atau 'seng-oi' yang membawa makna 'orang.' Mereka mendiami kawasan tengah dan utara Semenanjung Malaysia, telah datang ke kawasan ini sekitar 8,000 tahun dahulu dari kawasan pergunungan Cambodia atau Vietnam kini.

Orang Senoi mempunyai ciri-ciri yang sama dengan orang Mongoloid serta dialek pertuturan yang mirip dengan bahasa Khmer, namun beberapa pendapat lain meletakkan asal-usul orang Senoi datangnya daripada benua Australia ketika ini atau selatan India.

Suku Senoi secara akademiknya dibahagikan kepada 6 kumpulan etnik iaitu Semai, Temiar, Che Wong, Jah Hut, Semoq Beri dan Mah Meri. Dua suku terbesar iaitu Semai dan Temiar mendiami kawasan sekitar Perak serta sempadan negeri Selangor, dengan selebihnya duduk di negeri-negeri lain.

Dalam sejarah kesultanan Melayu zaman dahulu, orang Semai diberikan kedudukan yang tinggi di kalangan ahli masyarakat apabila Raja atau Sultan Melayu akan melantik ketua orang Semai sebagai penghulu, bagi mengawasi kawasan desa atau pedalaman. Mereka ini akan diberikan gelaran tertentu untuk digunakan seperti Tok Singa Merban atau Tok Maharaja, untuk menandakan kedudukan mereka di kalangan masyarakat.

Orang Semai juga kerap kali terlibat dengan kebanyakan aktiviti istana, termasuklah bekerja sebagai pawang, pembantu, askar, pemburu mahupun pembekal barangan-barangan yang diperlukan golongan bangsawan.

Orang Melayu asli atau Melayu Proto

melayu proto

Kumpulan Melayu Proto pula boleh dibahagikan kepada 6 etnik kecil iaitu Jakun, Temuan, Semelai, Kuala, Kanaq dan Seletar. Daripada 6 kumpulan ini, mereka boleh dibahagikan kepada 3 kumpulan lebih kecil berdasarkan cara hidup mereka.

Kumpulan pertama mewakili kumpulan yang mengamalkan cara hidup sama seperti orang Melayu, berbahasa Melayu dan berpakaian Melayu seperti orang Temuan, kumpulan kedua pula mewakili etnik yang mengamalkan cara hidup gabungan orang Senoi dari segi bahasa dan budaya sementara yang terakhir pula mewakili kumpulan yang tinggal di kawasan pantai, beragama Islam serta berbahasa dialek Sumatera.

Melayu-Proto dikatakan datang daripada kawasan pertengahan Asia sekitar kawasan Yunnan sekarang, melalui Indo-China (Myanmar, Laos, Kemboja, Vietnam dan Thailand) sebelum sampai ke Semenanjung Malaysia sekitar 2,500 tahun dahulu.

Perpindahan orang Melayu-Proto melalui tempoh yang panjang dan melalui perubahan kaedah. Jika kumpulan pertama mereka sampai melalui jalan darat, sekitar tahun 2000BC pula selepas lebih 500 tahun selepas kedatangan kumpulan pertama orang Melayu-Proto, kumpulan seterusnya mula hadir ke sini dengan melalui jalan laut.

Orang Semang atau Negrito

orang semang

Walaupun kumpulan ini merupakan kumpulan terkecil orang asal yang masih ada di negara kita, mereka adalah kelompok paling awal menetap di sini - bermula sekitar 25,000 tahun dahulu. Kumpulan orang Semang merupakan kumpulan orang asal yang lebih gemar menetap di kawasan-kawasan terpencil di sekitar utara dan tengah Semenanjung Malaysia.

Sangat mirip dengan orang-orang dari Pulau Andaman, Pulau Aeta di Filipina, kepulauan Melanesia di Fiji dan kepulauan Tasmania di Australia, orang Semang diramalkan berasal daripada benua Afrika sebelum beranak-pinak di sini. Mendiami kawasan pergunungan di Kelantan, Terengganu, Perak, Kedah dan Pahang - orang Semang dibahagikan kepada 6 kumpulan kecil mengikut lokasi mereka.

Etnik Kensiu menetap di bahagian timur laut Kedah, Kintak di sempadan Kedah dan Perak, Jahai di bahagian timur laut Perak dan barat Kelantan, Lanoh di bahagian tengah Perak, Mendriq di tenggara Kelantan serta yang terakhir Bateq di Terengganu, Pahang dan selatan Kelantan.

Oleh kerana mempunyai lokasi yang berbeza-beza, dialek mereka juga mempunyai elemen yang berlainan tetapi dipercayai berasal daripada bahasa proto Mon-Khmer, meminjam banyak elemen bahasa yang digunakan oleh orang Vietnam, Khmer dan juga bahasa Munda di India.

Kebanyakan mereka masih lagi mengamalkan corak hidup nomad, berpindah dari satu tempat ke satu tempat apabila persekitaran mula berubah sebelum diberikan tempat tinggal tetap dan bantuan fasiliti oleh kerajaan, seperti orang Kensiu, Kintak, Mendriq dan Lanoh.

Kajian pada tahun 2010 mendapati suku etnik Jahai masih lagi mengamalkan kehidupan nomadm sering berpindah randah dari satu kawasan ke satu kawasan lain, berdekatan dengan sumber air seperti sungai atau tasik. Oleh kerana itu orang Jahai mengamalkan kehidupan yang sangat ringkas, tinggal di dalam pondak ringkas yang diperbuat daripada bulu, pohon bertam dan daun tepus.



Hakcipta iluminasi.com (2017)